مَن أحبَّ أن يبلُغ في صناعة البلاغة...فليقرأ كتاب كاروند ...فهذه الفرسُ و رسائُلها(جاحظ)
از كتابِ پارة جهان
تنها يك برگ مانده است
در دو روي سفيد و سياه
اين رو همه اهريمن
آن رو همه اهورا
همین نخستین برگ را
با جدال خدا و شيطان بستند
و نوشتن ادامه نيافت
چرا سومين صفحه را نمینویسند؟
درد از آن جا آمد كه سومين برادر نيامد
اكنون هابيل و قابيل را برادر سومي بايد
اي سومين برادر بيا
بيا که زمان آغاز صفحهي سوم هستی است
و ما پسرانِ عصر ِپسرِ سوم آدميم.
چگونه میتوان يك سياستمدار دوستداشتني ساخت؟ به طورکلي ويژگيهاي ظاهري مثل چهره، قد و قامت، صدا، رنگ موي، نوع لباس و ... براى سياستمداران از اهميت برخوردار است. دستياران و مشاوران سياستمداران ميکوشند تا تصويرى از یک شخصيت سياسي عرضه شود، که در افکار عمومي حس احترام و علاقه و اعتماد را نسبت به وی بر انگيزد. ظاهرش نشان دهندة اقتدار و قدرت رهبري در وي باشد. سياستمداران به توصيه مشاوران خود، تغييرات اساسي در مدل آرايش مو، لباس و حتي طنين صداى خود ايجاد ميكنند تا جذبه و جذابيت بيشتري پيدا کنند. در عكسهاي انتخاباتي اين نكات بسيار مورد توجه نامزدها قرار ميگيرد. هر يك از مشخصههاي ظاهري شخص بايد به طرز خاصي مورد توجه قرار گيرد. لباس بايد متناسب با موقعيت و نظامهای نشانهاي اجتماعي باشد. رأی دهندگان و احزاب سياسي برای خوش اندامي و جذابيتهای ظاهری سياستمداران هم ارزش زیادی قائل هستند.
همة این مقاصد در روزگار پیشرفت به مدد فناوری حاصل می شود چنان که از یک فردکم سوادِ بدچهره و بدصدا شخصیتی نافذ سخنور و جذاب میسازند:
جراحی تارهای صوتی: صداي پر طنين و زنگ دار، عموماً گيرا و مؤثر است. احساس پختگي و صلابت را با اقتدار و جذبه همراه ميكند. اما صداى زير و نازك، کمتر حس اعتماد مخاطب را برميانگيزاند و به عکس صداى نسبتا بم و آرام ، حس اعتماد را در شنونده تقويت ميکند. خانم مارگريت تاچر براي تقويت صداي نازک خود تمرينهاي بسيار ميكرد. اگر وی اين روزها نخست وزير بریتانیا میبود، مجبور نبود که براى تغيير طنين صداى خود آن همه تمرينات دشوار انجام دهد. زیرا دانشمندان امروزی موفق شدهاند که با انجام يك عمل جراحي در دستگاه صوتي، تغييرات لازم در صداى فرد ايجادكنند. در اين عمل جراحي، دو هفته پس از عمل، بيمار ميتواند راحت تر از گذشته با صدايي صاف و استوار سخن بگويد.
صدا هنگامي توليد ميشود که دو تار صوتي در حنجره به طور همزمان بسته شوند. اگر بتوانند از طريق عمل جراحي به بسته شدن تارهاى صوتي کمک كنند صدا ترميم مييابد. پزشکان بيمارستان «فيلادلفياز گرجوييت» در آمريکا به تازگي از طريق عمل جراحي و ترميم تارهاى صوتي و يا تزريق چربي و مادهاى به نام «هيدروکسيل اپتايت» امكان بازگرداندن صداى صاف و استواردر هر فرد را فراهم ميكنند.
صفحة شیشهای: اگر صداى سياستمدارى خوب باشد، اما نتواند مسائلي که براى بازگو کردن انتخاب کرده است ، به درستي بيان کند يا «فن بيان» نداشته باشد، چه بايد کرد؟ درقديم معلمان بلاغت سياسي يونان تمرينهاي سختي به شاگردان خود ميداند. حفظ متن، محفوظات شعري و غناي واژگاني، تمرين سبك، و آموزش صناعات بلاغي مثل استعاره و تشبيه و مجاز و كنايه و نيشخند و طعن و ... اما امروزه فنآوري جديد براي رفع اين نقصه پا به ميدان گذاشته است. سخنران پشت صفحه شيشهاي ديجيتالي رو به مخاطبان ميايستد متن سخنراني سياستمدار بر روى شيشه نوشته ميشود و اما مخاطبان آن سوي شيشه متن را نميبينند. سخنران در عين آن که مستقيماً به تماشاگران نگاه ميکند سخنراني خود را از روى اين صفحة شيشهاي ميخواند. نوشتههاى روى اين صفحات شفاف تنها از يک طرف قابل رويت است و حضارى که در جلسه سخنراني حضور دارند نميتوانند نوشتهها را ببينند. اين سيستم ديجيتال را شرکت امريکايي سيستمهاي تئاتر ديجيتال ساخته است.
چهرة دیجیتالی: حالا اگر سياستمدار ما هم خوش صدا باشد و هم خوش سخن، اما چهرة مناسبي براى نفوذ در دل راى دهندگان نداشت، چه بايد کرد؟ يا چه کنيم که سياستمدارى را از سکه بياندازيم؟ محققان دانشگاه «سنت آندروز» در اسکاتلند شيوه جديدى را با استفاده از نرم افزارها طراحی کرده اند که با کاربرد آنها بر روى تصاوير و صداى اشخاص ميتوان از آنان چهره اى قابل اعتماد، دوست داشتني و هوشمند در اذهان عمومي ترسيم کرد. همچنين با اين شيوهها ميتوان افرادى را در نظر عموم، مکار، بيرحم يا ابله جلوهگر ساخت. البته اين شيوه دوم براى بیرون راندن رقيب از عرصه سياست، به کار ميآيد.
با اين فن آورى، دستکاريهاى بسيار ظريف و نامحسوس در آهنگ صدا يا خطوط صورت و اجزاى چهرة اشخاص صورت ميگيرد، تا تصويرى که از آنان در نظر مخاطبان ترسيم ميشود، به کلي دگرگون شود. به عنوان مثال اگر ابروهاى يک مرد اندکي پرپشتتر، خطوط چانهاش عريضتر زنخدانش مربع و بيني اش کشيدهتر و چشمانش ريزتر شود، حالتي که به بيننده القا ميشود عبارت است از «شخصيتي مسلط و قدرتمند اما در عين حال حيلهگر و غيرقابل اعتماد». نظير اين تغيير در چهره اشخاص را ميتوان با دستکارى در آهنگ و طنين صداى آنان نیز بوجود آورد.
خدماتي که هر روزه فن آورىهاى نوين در اختيار سياستمداران ميگذارد، این هراس را دامن میزند که امپراطوری رسانهای بویژه تلويزيون با تغيير صدا و چهره سیاستمداران، چندان مکر و نیرنگ و دروغ را به جای حقیقت، به بينندگان القا کنند که دیگر هیچ اعتمادی بر کار جهان سیاست نباشد.
